¥rjan+-+Dei+olympiske+leikane

__Dei olympiske leikane __

Før i tida vart idrettsleikar haldne i Olympia i landskapet Elis ved Alfeioselva på nordvestkysten av Peloponnes i Hellas. Der heidra grekarane gudane gjennom idrettskonkurransar i Delfi og andre stader i Hellas. Det er ikkje sikkert ein kva tid leikane starta, men ei liste over sigerherrane går tilbake til 776f.Kr. Dei mest berømte tevlingane var til ære for Zevs ved byen Olympia på halvøya Peloponnes kvart fjerde år frå 776 f.Kr. Dette førte til at på 200-talet f.Kr. starta dei å kalla leikene for ”olympiadar”. Zevs var herskar over Olympen. Han var gudanes konge og gud for himmel og torden i gresk mytologi. I desse panhellenske leikane kunne alle frie greske menn delta, men det kunne ikkje barbarane. Barbarane var dei som ikkje kunne snakka gresk, dei som babla uforståeleg.



Under idrettsleikane var det våpenkvile, og alle deltakarane hadde fritt leide på vegen til Olympia. Nokre av leikane som var med i dei olympiske leikane var spyd- og diskoskast, lengde, boksing, bryting, kappløp både med og utan full hoplittutrusting, riding og kappkøyring med stridsvogner. Dei som vant, altså sigerherrane fekk ein olivenkrans rundt hovudet. Det å vinne kunne også føre til at ein blei heidra med statuar og få gratis måltid så lenge ein levde.

I antikk leikane var det ikkje viktigast å delta. Det som gjaldt, var seier. Tapte ein, blei ein utsatt for spott og spe. Fusk blei straffa med utvising fra lekene og offentleg pisking. Fra 400-talet f.Kr. starta dei å bøteleggja dei som fuska. Pengane brukte dei til å reise statuar av herskaren av Olympen, guden Zevs.



Dei greske leikane i antikken var førebilete til at dei olympiske leikane vart arrangert i 1896 i Aten. Det blei blåst liv igjen i leikane av franskmannen Baron Pierre de Coubertin i slutten av 1900- talet e.Kr.  På bilete har dei framstilt ein deltakar som kastar "frisbee". Den nakne idrettsmannen var og eit utrykk for den heilskapeleg tenkinga. Heile mennesket skulle visast fram. Dei olympiske gullmedaljørane måtte og prestera på andre område inn på idrettsbanen.

Gå på denne linken å få innblikk i antikken. Dette er eit lydprogram frå NRK: []